Tijdens de netwerkdag van de Community of Practice Farming for Health op dinsdag 13 januari 2009 vonden in de ochtend twee presentaties plaats. In het vorige bericht een kort verslag van de presentatie van Wridzer Datema over jongeren op de welkomboerderij Onstaheerd in Sauwerd, Groningen. De tweede presentatie werd gegeven door Annet Schepers, docent aan de Stoas Hogeschool in Dronten. Bij deze (met excuus voor de vertraging!) een impressie.
Animal Assisted Interventions
Voor haar studie Master Ecologische pedagogiek aan de Hogeschool Utrecht deed Annet Schepers onderzoek in Italië naar zogenaamde animal assisted intervention met behulp van ezels, ook wel ono-therapie genoemd.
Animal assisted therapy (AAT) is een veelgebruikte term om die therapeutische activiteiten te benoemen waarbij dieren een essentiële ondersteunende rol spelen. Omdat het vaak gaat om een geheel aan activiteiten, therapie en educatie wordt ook wel gesproken van Animal Assisted Interventions (AAI) – een benoeming die ook Annet het liefst gebruikt, mede omdat de term therapie voor sommige mensen wat geladen is.
Onderzoeksmethode
Annet paste een interessante methode van kwalitatief onderzoek toe. Een reeks praktijkverhalen van trainers en externe experts, door Annet vastgelegd in interviewverslagen en op video, werd voorgelegd aan een groep van 7 analisten die op hun beurt hun interpretatie van de verhalen deelden. De groep bestond onder andere uit studenten toegepaste psychologie, een bioloog, een theologie professor van de Universiteit van Amsterdam en een onderzoeker van de Wageningen Universiteit. Op deze manier ontstond een gevarieerd beeld van de mogelijke bijdrage van ono-therapie aan de gezondheid en het welbevinden van verschillende groepen cliënten.
“Alleen als je je eigen behoeften kent, kun je die van de ander begrijpen”
‘Ezelfluisteraar’ Damiano Biscossi
Haarlemmerolie
Uit de analyse kwamen een aantal essentiële onderwerpen naar voren die een rol lijken te spelen bij ono-therapie. Met name gedragsregulering, contact, relatie, interactie en samenwerking, maar bijvoorbeeld ook concentratie, respect en verantwoordelijkheid. Ono-therapie blijkt volgens de analyse zeer breed toepasbaar te zijn. Van mensen met een eetstoornis tot cliënten met ADHD, van autistische mensen tot borderliners tot mensen met posttraumatische stress stoornis. Ook de effecten zijn legio. Annet noemde er vele, waaronder zelfacceptatie, -vertrouwen en -respect, agressie reductie, expressie van emotie, verbeteren van relaties, verbinding met de omgeving en ook plezier. ‘De ezel lijkt wel haarlemmerolie: hij is eigenlijk overal goed voor’.
Annet spreekt van een ecologisch krachtveld rondom de cliënt. De cliënt is op een of andere manier geblokkeerd geraakt binnen zijn leefomgeving van gezin, cultuur, school, etcetera. Een mooie gave van de ezel is dat hij de cliënt kan terugzetten in zichzelf. Niet eens zozeer in de maatschappij, maar eerst in zichzelf en van daaruit verder.
Terughoudend
Hoewel Annet erg overtuigd is van de waardevolle rol die ezels kunnen spelen in de begeleiding van cliënten (getuige haar aanstekelijke presentatie!) is ze toch terughoudend met het aanraden van ono-therapie aan elke willekeurige geïnteresseerde. Als eigenaar van De Kleine Hoeve, die opvang biedt aan ezels ‘met een verhaal’, krijgt ze vaak verzoeken voor het verkopen of uitlenen van ezels voor dergelijke doeleinden. Het werken met ezels vergt echter wel wat oefening en committment. In eerste instantie moet voor de ezel zelf een goede leefplek en -situatie worden gecreëerd. De ‘eigenwijze’ aard van de ezel is als het ware een stukje zelfbescherming. Ezels zijn vaak wel erg nieuwsgierig, maar bepalen graag zelf of zij toe zijn aan intensief contact met een cliënt of niet. Als trainer moet je dat goed kunnen aanvoelen om zowel de grenzen van de ezel te bewaken als ook het welzijn van de cliënt. Pas wanneer een dergelijke band is opgebouwd tussen trainer en ezel dan kan gekeken worden of het tussen cliënt en ezel klikt en er tussen hen een sfeer ontstaat van waaruit je verder kunt werken.
Onlangs zette Annet Schepers de stichting IAA op (Intervention Asinus Assisted) om kinderen en volwassenen met levenslooppsychologische/pedagogische problemen en/of stagnaties stimuleren en begeleiden in hun ontwikkeling door gebruik te maken van interventies met ezels.
Een verslagje van de eerste presentatie van de dag door Wridzer Datema stond al eerder op dit weblog (28 Jan 2009). Mijn foto’s van de dag zijn hier te bekijken. Aanwezigen van de dag en andere geïnteresseerden: meld je aan op het forum als je het leuk vindt om meer/vaker contact te hebben. Om meer praktijkverhalen uit te wisselen, of juist gesprekken die wat dieper op de zaken in gaan. Via het Nederlandse forum en de Farming for Health website laten we weten wanneer er weer een volgende bijeenkomst staat gepland.
