Afgelopen vrijdag vond in Den Haag het door Stroom georganiseerde Foodprint Symposium plaats. Een goed gevuld programma met interessante sprekers rondom stadslandbouw en andere voedsel-in-de-stad onderwerpen. Als decor de aan het eind van de dag officieel geopende Foodprint tentoonstelling.
Vele pagina’s aantekeningen gemaakt, dus genoeg voor enkele blog posts hier en op het Engelse blog. Ik zal kijken hoe ver ik kom. Eerst Paula Sobie en haar SPIN-Farming training.
SPIN-Farming staat voor Small Plot Intensive Farming, letterlijk: intensief boeren op een klein stukje grond. De Canadese Paula Sobie begon enkele jaren geleden als SPIN farmer. Tijdens het Foodprint Symposium verhaalde ze van haar eigen ervaringen, inclusief enkele missers, en gaf ze praktische tips.
Stadslandbouw
Sobie past SPIN-farming toe in de stad waar ze woont. Een aantal voordelen van (kleinschalige) landbouw in de stad:
- Er is rechtstreeks schoon water beschikbaar (vaak gratis grondwater via de buiten tap), en op een klein stuk grond ook te gebruiken zonder ingewikkelde irrigatie installaties;
- Je hebt nauwelijks of geen last van wild als herten of konijnen die van je oogst meegenieten;
- Je zit dichtbij je afnemers, dus kunt hen zeer verse producten leveren;
- Het microklimaat in de stad is iets warmer, zodat je eerder kunt oogsten;
- Door al deze voordelen maak je minder kosten, wat betekent dat je high value crops tegen een goedkopere kostprijs kunt produceren of (als je wilt) met meer winst verkopen op de lokale markt.
Planning
Voor haar SPIN-farm maakt Sobie gebruik van andermans tuinen, een veel gebruikte manier van werken onder SPIN-farmers. De eigenaren stellen de tuin gratis ter beschikking, Sobie ontgint de boel en begin haar mini stadsboerderij. Sommige SPIN-farmer huren grond, maar Sobie werkt het liefst met mensen die de achterliggende gedachte delen en bijvoorbeeld een deel van de tuin die ze toch niet gebruiken ter beschikking te stellen aan een ander. (Bas de Groot liet trouwens weten dat in Nederland gewoon via Marktplaats tuinen worden aangeboden waar je van gebruik zou kunnen maken. Ook handig te weten! )
Zolang je gebruik maakt van private tuinen heb je waarschijnlijk weinig last van verontreinigde grond. Zou je uitwijken naar meer industrie gerelateerde stukken grond in de stad, dan heb je veel werk aan het zuiveren van de grond.
Sobie adviseert te werken op stukken grond van minimaal 300 m2 (1000 square feet). Heb je meerdere kleine stukken grond tot je beschikking, dan is transport tussen de locaties (je eigen reistijd, het verplaatsen van eventueel gereedschap) relatief inefficienter.
Een plantbed heeft een ideale groote van 2 voet breed (60 cm) bij 25 voet lang (7,5 m). Tussen de bedden ongeveer 1 voet looppad. De breedte van de bedden zelf maakt het bewerken en oogsten makkelijker omdat je over je bed heen kunt lopen (zie Sobie’s demonstratie).
Als SPIN-farmer reken je met terugwerkende kracht uit hoe/wat je wilt planten. Je weet hoeveel land je ter beschikking hebt, hoeveel plantenbedden hier in gaan en hoeveel je eraan zou willen verdienen. Als je het aantal weken per jaar inschat dat je kan oogsten en verkopen kun je vervolgens uitrekenen welke soorten gewassen je wilt telen. Sommige gewassen kun je voor meer geld verkopen dan anderen, anderen zijn weer sneller te oogsten waarna het plantbed vrij komt voor nieuwe teelt, etcetera. Uiteraard houd je in je aanbod rekening met de lokale vraag.
Cropping & Planting
Wat Sobie betreft is het denkwerk rondom het telen (zoals de rotatie van gewassen) ware hersengymnastiek. Ze maakt van haar stuk grond een schematische spreadsheet waarop ze in verschillende gekleurde vlakken aangeeft welke gewassen in welk bed groeien en hoe ze zou moeten roteren om de grond niet uit te putten. De spreadsheet mag je van haar overnemen. Email: tofubella (apenstaartje) shaw (punt) ca
En er zijn meer tips. “Vergeet IJsheiligen!” bijvoorbeeld. Er zijn genoeg planten die tegen een stootje kunnen. Hoe vroeger je begint met zaaien / planten, hoe eerder je oogst hebt en dus meer weken per jaar omzet kunt maken. SPIN-farming is het optimaal benutten van het kleine beetje grond dat je hebt, ook in dit soort zaken.
Tools & Weeding
Als SPIN-farmer moet je snel en efficiënt te werk gaan. Bepaalde praktijken die je als hobby moestuinhouder zou kunnen aanhouden lonen niet. Gereedschappen kunnen waardevolle hulpmiddelen zijn om efficiënt te werken. Maak vooral gebruik van gereedschappen die makkelijk hanteerbaar en liefst ook zelf te repareren zijn. (En die weinig ruimte innemen. Alle ruimte gaat ten kostte van de grond die je kunt gebruiken voor de planten.)
Verschillende gereedschappen passeren de revue tijdens Sobie’s presentatie. Een aantal standaard tuingereedschappen die hier overal verkrijgbaar zijn, maar ook zaken die je hier iets moeilijker kunt vinden, zoals de hand/duw zaaier. (Ze zijn er wel, zie bijv hier.) Als ik het goed heb begrepen maak je gebruik van een patroon voor de zaadjes (zelf te vullen, ga ik vanuit), verstel je eventueel de opening afhankelijk van de grootte van de zaadjes (?) en je wandelt snel en in een rechte lijn over je plantbed. Geen lijntjes trekken. Gewoon lopen. Sobie demonstreert:
Een ander handig machientje (niet op de foto) maakt het mogelijk om kleine blokjes compost te fabriceren (soil blocks) met een kuiltje voor zaad. Daarmee zorg je voor gezonde voedingsbodem voor je plantje, maar ga je toch zo geconcentreerd (en dus efficiënt) mogelijk met de compost om.
Marketing
Het is leuk om te tuinieren, moestuinhouders kunnen erover mee praten, maar als je geen markt bereikt blijft het een hobby, en geen bron van inkomsten. Omdat je te maken hebt met kleine hoeveelheden oogst moet je slim te werk gaan in je verkooptechnieken. Sobie noemt enkele mogelijke verkoopkanalen:
- Zeker wanneer je net begint en je niet precies weet hoeveel je gaat produceren en wanneer je oogst klaar is, kun je proberen je waar te slijten aan de groothandel. Dit betekent ook de minste investering in de verwerking van de producten (wassen, verpakken). Dit doet de groothandel zelf.
- Heb je een beter beeld van wat je te bieden hebt, dan kun je aankloppen bij natuurwinkels of andere lokale verkopers, of bijvoorbeeld aansluiten bij bestaande lokale (boeren)markten.
- Een eigen markt opzetten is ook een mogelijkheid, mits je toestemming hebt van de gemeente.
Qua marketing benadrukt Sobie de persoonlijke aanpak. Je moet er allereerst voor zorgen dat je een band opbouwt met je klanten. Mensen willen weten van wie ze hun eten kopen. Omdat je zelf rechtstreeks kunt verkopen in de stad / wijk waar je ook produceert heb je al een voorsprong op de onzichtbare boer die via de groothandel levert. Daar kun je op voort bouwen.
Zorg vervolgens dat je te allen tijde je verhaal kunt vertellen. Waarom run je je ‘boerderij’ zoals je hem runt? Hoe pak je het aan? Wat is je motivatie en wat is je geschiedenis? Sobie zelf verwerkte ook haar eigen tegenslagen in haar verhaal. Zo kwam zij bijvoorbeeld pas drie maanden nadat zij met het opzetten van haar tuinen van start was gegaan erachter dat het commercieel verbouwen en verkopen van voedsel in private tuinen illegaal was in haar gemeente. Met steun van haar (potentiele) klantenkring bracht ze haar zaak onder de aandacht bij de gemeente, die vervolgens de regelgeving aanpaste. Binnen een jaar was SPIN-farming legaal. Dit verhaal geeft de band met de lokale gemeenschap weer en het vertellen ervan versterkt die band alleen maar.
Leuk idee: Sobie maakte zelf gebruik van Google Maps om aan te geven waar haar tuinen zich bevonden en de markt waarop ze verkocht. De precieze afstand tussen tuin en markt schreef ze vervolgens op bordjes die ze bij haar marktwaar plaatste. “Deze wortel groeide hier 1000 meter vandaan.” Een mooie manier om de verbinding tussen voedsel en stad tastbaarder te maken.
NB. Hoewel de actieve maanden voor goed inkomen zorgden neemt Sobie in de winter maanden wat extra opdrachten aan op gebied van natuur en milieu educatie – haar originele beroep.
Meer informatie
De engelstalige SPIN-farming website (www.spinfarming.com) bevat uitgebreide informatie over de manier van werken van SPIN-farmers. Hoewel elke farmer zijn eigen werkwijze heeft, omdat uiteraard ook alle gevallen van elkaar verschillen, zijn er toch een aantal handige tips, zoals bovenstaande en nog vele andere.
Zie ook deze korte video waarin Paula Sobie uitlegt wat SPIN-farming is.
